अंतकाळापेक्षा मध्यान्ह काळ कठीण
भुकेच्या वेदना या मरणयातनांहून अधिक क्लेषकारक आणि दुःखदायी असतात.
अंथरूण पाहून पाय पसरावे
आपल्या ऐपतीप्रमाणे खर्च ठेवणे.
अडला हरी गाढवाचे पाय धरी
संकटात असताना कोणत्याही आधाराला धरून राहणे.
अडली गाय फटके काय
अडचणीत असलेल्याला त्रास देणे.
अति तिथे माती
कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक शेवटी नुकसान करतो.
अति सर्व वर्जयेत्
अतिरेक सर्वत्र टाळावा.
अतिशहाणा त्याचा बैल रिकामा
अति शहाणपणा दाखवताना काम बिघडते.
अन्नछत्री जेवणे वर मिरपूड मागणे
मदत घेत असताना आणखी मागणे.
असतील शिते तर जमतील भूते
पैसे असेपर्यंत मित्र जमतात.
आंधळा मागतो एक डोळा, देव देतो दोन डोळे
अपेक्षेपेक्षा जास्त प्राप्ती होणे.
आई जेवू घालीना बाप भिक मागू देईना
दोन्ही बाजूने अडचण; कोठूनही मदत न मिळणे.
आग सोमेश्वरी बंद रामेश्वरी
गरज एकीकडे असताना दुसऱ्या बघ त्याच ठिकाणी मदत जाऊन पोहोचणे.
आडात नाही तर पोहऱ्यात कोठून
मूळ गोष्ट अस्तित्वात नसताना तिची अपेक्षा करणे व्यर्थ.
आधी पोटोबा मग विठोबा
आधी पोटाची गरज भागवावी, मग देवाची आठवण.
आधी शिदोरी मग जेजूरी
आधी तयारी व साधन करावे, मग कामाला किंवा यात्रेला जावे.
आधीच उल्हास त्यात फाल्गुन मास
न करायला निमित्त मिळणे.
आपला हात जगन्नाथ
स्वतःची प्रगती स्वतःच करून घेता येते.
आपले घरी आपणच दिवा
स्वतःच्या घरात / कामात स्वतःलाच कष्ट करावे लागतात.
आपलेच दात आपलेच ओठ
आपल्याच माणसाने चूक केल्यास अडचणीची परिस्थिती निर्माण होते.
आपल्या पोळीवर तूप ओढणे
फक्त स्वतःचा फायदा साधून घेणे.
आयजीच्या जीवावर बायजी उदार
दुसऱ्याचा पैसा खर्च करून औदार्य दाखवणे.
आयत्या बिळात नागोबा
दुसऱ्याच्या श्रमाचा फायदा घेणे.
आर्थी दान महापुण्य
गरजूला दिलेले दान महापुण्य.
आलिया भोगासी असावे सादर
आलेली परिस्थिती धैर्याने स्वीकारणे.
आवळा देऊन कोहळा काढणे
लहान वस्तू देऊन मोठा फायदा मिळवणे.
इकडे आड तिकडे विहीर
दोन्ही बाजूंनी अडचणीत सापडणे.
इच्छा परा ते येई घरा
दुसऱ्याबद्दल जे विचार करतो तेच आपल्या वाट्याला येणे.
इच्छिलेले जर घडते तर भिक्षूकही राजे झाले असते
सर्व काही आपल्या इच्छेप्रमाणे घडत नाही.
इन मीन साडेतीन
कार्यासाठी फारच कमी लोक उपस्थित असणे.
ईश्वर जन्मास घालतो त्याचे पदरी शेर बांधतो
देव निर्माण करतो तो त्याच्या पालनपोषणाचीही व्यवस्था करतो.
उंटाच्या तोंडी जिरे
गरजेच्या तुलनेत फारच कमी मिळणे.
उंटावरचा शहाणा
मूर्ख सल्ला देणारा.
उंदराला मांजर साक्ष
ज्याचे हित आहे त्याची साक्ष निरर्थक.
उंदीर गेला लुटी, आणल्या दोन मुठी
प्रत्येकजण आपल्या क्षमतेनुसारच कार्य करतो.
उंबर पिकले आणि नडगीचे (अस्वलाचे) डोळे आले
फायद्याची वेळ आली, पण त्याचा लाभ घेता न येणे.
उकराल माती तर पिकतील मोती
मेहनत घेतल्यास चांगले फळ मिळते.
उखळात डोके घातल्यावर मुसळाची भीती कशाला
काम सुरू केल्यावर अडचणींची भीती बाळगू नये.
उचल पत्रावळी, म्हणे जेवणारे किती
आवश्यक काम सोडून निरर्थक चौकशा करणे.
उचलली जीभ आणि लावली टाळ्याला
ताळमेळ, सत्यासत्य,, योग्य – आयोग्य पैकी कोणताही विचार न करता मनाला येईल ते बोलणे.
उठता लाथ बसता बुक्की
वारंवार शिक्षा मिळणे किंवा त्रास सहन करणे.
उडत्या पाखराची पिसे मोजणे
अवघड गोष्टी सहजतेने तपासण्याचा प्रयत्न करणे.
उडाला तर कावळा, बुडाला तर बेडूक
सत्यता ठरवण्यासाठी थोडा वेळ वाट पाहावी लागते.
उतावळ्याचे काम बिघडते
अति उतावीळपणामुळे नुकसान होते.
उथळ पाण्याला खळखळाट फार
कमी गुण असणारा जास्त बढाई मारतो.
उद्योगाचे घरी रिद्धी-सिद्धी पाणी भरी
जिथे उद्योग, मेहनत असते तिथे संपत्ती आपोआप येते.
उधारीची पोते, सव्वा हात रिते
उधारीचा माल नेहमी अपुरा किंवा अपूर्णच मिळतो.
उभारले राजवाडे तेथे आले मनकवडे
श्रीमंतीमागे चापलूस येतात.